Sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkisi tüm dünyada tartışma konusu. Uzmanlar, 7'den 70'e herkesin yer aldığı ve giderek daha bağımlı hale geldiğimiz bu platformların çocuk gelişimini kötü etkilediği yönünde hemfikir. Durum böyle olunca yasak haberlerinin de ardı arkası kesilmiyor. Bunlardan sonuncusu ise Avrupa'dan geldi. Çekya, (eski adıyla Çek Cumhuriyeti) 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya kullanımını yasaklamayı planlıyor. Türkiye'nin de halihazırda benzer bir düzenleme üzerinde çalıştığı biliniyor.
Çekya 15 Yaş Altı Çocuklara Sosyal Medyayı Yasaklıyor
Çekya Başbakanı Andrej Babiŝ, yaptığı son açıklamada sosyal medya platformalarının çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekti. Uzmanların uyarılarını dikkate aldıklarını belirten Babiŝ, 15 yaş altındaki çocukları ilgilendiren düzenleme için "Bu yasağı destekliyorum çünkü uzmanlar bunun çocuklar için korkunç derecede zararlı olduğunu söylüyor. Çocuklarımızı korumalıyız" ifadelerini kullandı.
Çekya hükümeti tarafından gelen açıklamalar ise sadece Başbakan ile sınırlı değil. Başbakan Yardımcısı Karel Havliček de kabinenin bu konuyu ciddi bir şekilde değerlendirdiğini doğruladı. Havliček, sürecnin planlandığı giibi gitmesi durumunda yasa tasarısının 2026 içinde sunulabileceğini belirtti.
Türkiye Dahil Tüm Dünya Harekete Geçti
Hatırlatmakta fayda var ki Çekya, benzer bir düzenleme üzerinde çalışan tek ülke değil. Geçtiğiniz birkaç ay içerisinde aralarında İngiltere, İspanya, Yunanistan ve Fransa'nın da olduğu pek çok farklı ülke benzer kararlarla gündeme geldi. Elbette ki bunlar arasında Türkiye de var. Buna göre çok yakında ülkemizde de 16 yaşından küçük kişiler hiçbir koşulda sosyal medya hesabı kullanamayacak. Peki neden şimdi? Neden sosyal medya platformlarının tarihi 30 yıl önceye dayanırken otoriteler şimdi bir düzenleme ihtiyacı duydu?
Aslında bunun birden fazla nedeni var, ancak muhtemelen en önemli sorumlu kısa videolar. İlk defa Vine ile popüler olan daha sonra ise TikTok'un yükselişi ile salgın gibi yayılan kısa videolar artık her yerde. Instagram, YouTube, X, Facebook, LinkedIn ve daha pek çok platformda bir kısa video formatı bulmak mümkün. Pek çoğumuz gün içerisinde bu anlamsız videoları izleyerek saatler geçiriyoruz. Ne yazık ki bu sürekli değişen hızlı içerik akışının pek çok zararı var.
Örneğin her kaydırışta dopamin salgılanıyor ve beynimiz sürekli yeni bir uyaranın peşine düşüyor. Sonuç ise daha çok kaydırma daha çok dopmanin ve daha uzun ekran süresi. Boşa geçen zaman dışında neden olduğu en büyük problem ise odak süresinin kısalması oluyor. Öyle ki bir noktadan sonra 30 saniyelik videolar izlemek dışında herhangi bir işe odaklanmak insanlar için zorlaşıyor. Üstelik bu sadece biz yetişkinlerin sorunu değil.
Gelişmekte olan çocuklar ve gençler, bu hızlı içerik akışına karşı çok daha savunmasız. Araştırmalar, okul çağındaki çocukların ortalama odaklanma süresinin önemli ölçüde azaldığını gösteriyor. Ayrıca anksiyete ve uyku problemlerinde artış, sosyal etkileşimlerde ise düşüş söz konusu. Yasakların arkasındaki en büyük nedenlerden biri bu olsa da tek değil. Çocukların sosyal medyadaki kötü niyetli kişilere karşı daha savunmasız olması, "akım" adı verilen trendlerin neden olduğu sorunlar ve çok daha fazlası kısıtlamanın esas nedeni.
Yapabileceğiniz en iyi şey ise sınırı hem kendiniz hem de sevdikleriniz için sizin koymanız. Bunu yapmanız durumunda hem odak sürenizde düzelme hem de kısa videolar ile vakit kaybetmediğiniz için boş vaktinizde artış göreceksiniz.