Dünya'dan 179 Işık Yılı Uzakta Su Bulundu

Keck gözlemevi

Dış gezegenler hakkında bilgi toplamak son derece zor işlerden bir tanesi. Gezegenlerin çevresinde döndükleri yıldızlardan gelen ışıklar, gezegenlerden gelen ışıkları engellediği için teleskopların dış gezegenleri görmeleri oldukça zorlaşıyor. Buna rağmen, bugüne kadar titiz çalışmalar yapan bilim insanları, Dünya’dan yüzlerce ışık yılı uzakta bulunan gezegenlerden bilgi toplamayı başarabildiler. Yapılan son çalışmalardan bir tanesindeyse Dünya’dan 179 ışık yılı uzakta bulunan bir gezegenin atmosferinde su bulundu.

Keck Gözlemevi’nde yeni bir teknoloji kullanmaya başlayan araştırmacılar, bir süre önce HR 8799 ismi verilen yıldızın çevresinde dönen gezegenleri izlemeye almışlardı. HR 8799 b,c,d ve e ismi verilen gezegenleri inceleyen Keck Gözlemevi çalışanları, Dünya’dan 179 ışık yılı uzakta olduğu bilinen gezegenlerin birinde önemli bir keşif yaptılar.

Yaklaşık 30 milyon yaşında olduğu bilinen HR 8799, gözlemlenebilir olmasının yanı sıra farklı özellikler sergilemesiyle de uzun süredir bilim insanlarının ilgi alanına giriyordu. 2008 yılında yapılan araştırmalar sırasındaysa yıldızın çevresinde dört gezegenin yer aldığı görülmüş, 2010 yılındaysa e adı verilen beşinci gezegen keşfedilmişti.

2008 yılında yapılan ilk çalışmaların kendileri için “basamak” olduğunu kaydeden gök bilimciler, ilerleyen yıllarda yapılan gözlemlerle HR 8799 sistemine dair daha ayrıntılı gözlemler yapıldığını dile getirmişlerdi. Örneğin; 2008 yılında ilk kez gözlemlenen HR 8799 c gezegeninin, Jupiter’den 7 kat daha büyük olduğu görülmüş ve kendi yıldızının çevresinde dönme süresinin 200 yıl olduğu tespit edilmişti.

HR 8799 sistemi

İki yeni gözlem teknolojisi

2008 yılından sonra Keck Gözlemevi teleskoplarında iki yeni gözlem teknolojisinin devreye girmesiyle dış gezegenlerin gözlemlerinde elde edilen detayların sayısı artmıştı. Kullanılan teknolojilerden ilki adaptive optics (uyarlamalı optik) isimli teknolojiydi. Dünya atmosferine girdiklerinde bozulan ışınları düzeltmeye yarayan ve oluşan buğulu görüntüyü düzelten uyarlamalı optik teknolojisinin yanı sıra Keck 2 teleskobunda Near-Infrared Cyrogenic Echelle Spectrograph (NIRSPEC) teknolojisi de kullanılanlar arasına girmişti.

JPL’de ve Caltech’te NASA için yapılan araştırmalarda görev almasının yanı sıra HR 8799 yıldızının çevresinde yapılan gözlemlerle alakalı yayınlanan makalede ortak yazar olan, Yrd. Prof. Dimitri Mawet, “Bu tarz teknolojiler, gelecekte Dünya benzeri gezegen aramalarında kullanmak istediğimiz teknolojilerdir. Fakat henüz daha uzak gözlemler için yeterli teknolojimiz yok” açıklamasını yaptı.

HR 8799 sistemi 2

HR 8799’da su bulundu

Astronomical Journal isimli akademik dergide yayınlanan yeni makaledeyse HR 8799 yıldızı ve çevresindeki gezegenlere dair yapılan yeni gözlemlere yer verildi. Caltech’te doktora sonrası çalışmalarını yapan ve yakın zaman önce Ohia Devlet Üniversitesinde görev almaya başlayan Ji Wang başyazarlığında yayınlanan yazıda, beklenmedik detaylara yer verildi.

İlk olarak çok gezegenli HR 8799 sisteminde yer alan gezegenlerin, yukarıda gördüğünüz ayrıntılı görüntülerini elde eden araştırmacılar, henüz başında oldukları bu gözlemler için önemli bir adım atmış oldular.

Yapılan ilk çalışmanın ardından ise NIRSPEC teknoloji kullanılarak, HR 8799 sisteminde yer alan gezegenlerin atmosferlerinin kimyasal yapıları incelenmeye başlandı. Keck 2 teleskobu yardımıyla yapılan araştırmalarda, HR 8799c gezegenin atmosferinde su olduğu kesin olarak gözlemlendi.

Ji Wang konuyla ilgili şunları söyledi: “Şu anda Keck ile kendi Güneş Sistemi gezegenlerimiz gibi olmayan bu dev egzotik gezegenlerin fiziği ve dinamiklerini öğrenebiliyoruz. Artık HR 8799c gezegeninde metan olmadığını biliyoruz. Bu gezegenin atmosferinde karışmaya bağlı olabileceği gibi yüzeyde olmasını beklediğimiz metanın, gezgenin derin katmanlarında olduğunu da gösterebilir”

İlerleyen günlerde Keck Gözlemevi bünyesinde bulunan farklı teknolojilerle c gezegenine yeniden göz atmayı sabırsızlıkla bekleyen bilim insanları, buna rağmen metan bulunmayan gezegen atmosferlerinin su içerdiği bilgisini uzun süredir biliyorlardı. HR 8799c gezegeninin atmosferinde de metan tespit edilmemesi sebebiyle Dünya’mızdan 179 ışık yılı uzak bu gezegenin su barındırıyor olabileceği söylendi.

YORUMLAR