Anthropic, geçtiğimiz haftalarda piyasaya sürmesinin üzerinden 1 hafta bile geçmeden kısıtlama getirilen Fable 5 ve Mythos 5 modelleri ile gündeme gelmişti. Amerika Birleşik Devletleri, söz konusu modellerin yabancı uyruklu kişiler tarafından kullanılmasının engellenmesini istemişti. Şirket ise bunu yapmanın teknik olarak çok zor olması nedeniyle modellerini tamamen erişime kapatmıştı.
Yapay zeka alanında bu konuya ilişkin tartışmalar devam ederken Anthropic şimdi de başka bir olayla gündeme yerleşti. Şirket, Çin merkezli teknoloji şirketlerinden Alibaba'ya yönelik kritik bir suçlamada bulundu. Bunun arkasında ise geçtiğimiz yıllarda DeepSeek gibi şirketlere yöneltilen suçlamalarla aynı sebep yer aldı.
Anthropic, Alibaba'yı Ne Yapmakla Suçladı?
Anthropic, Alibaba'yı kendi yapay zeka modellerinin yeteneklerini yasal olmayan yollarla kopyalamakla suçladı. Şirket, bu davranışın şimdiye kadar kendisine karşı yapılmış en büyük damıtma saldırılarından biri olarak nitelendirdi. Bilmeyenler için damıtma yöntemi, hâlihazırda mevcut bir yapay zeka modelinin başka bir model geliştirmek için kullanılmasını içeriyor.
Yapay zeka devinin iddiasına göre Alibaba, Claude modellerinin gelişmiş akıl yürütme ve benzeri yeteneklerini bu yolla kopyalayarak kendi yapay zeka modellerini eğitti. Modele gelen isteklerin normal kullanıcı taleplerinden çok farklı olduğunun altını çizen şirket, bunun arkasında Alibaba ile bağlantılı kişilerin olduğunu ileri sürdü.
Şirket, yaklaşık 25 bin sahte hesap kullanılarak çok kısa bir süre içinde milyarlarca parametrelik veri seti elde edildiğini belirtti. Şirket aslında bir tür tersine mühendislik uygulandığını iddia etti. Bu yöntemle Claude modellerinin nasıl düşündüğünün öğrenildiği ve bunun da Alibaba'nın modellerinde kullandığını ifade etti.
Anthropic'in şikâyetinde ayrıca bunun sadece bir politika ihlali olmadığı, bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri'nin ulusal güvenliğini de doğrudan tehdit eden bir hamle olduğu vurgulandı. Alibaba'nın bu veri toplama işleminin özellikle de Trump yönetiminin devlet destekli yabancı yapay zeka şirketlerine yaptığı sert uyarlara ve kısıtlamalara rağmen yapıldığına dikkat çekildi.
Başka Hangi Şirketler Damıtma Yapmakla Suçlandı?
Anthropic, Alibaba suçlamasından önce de birkaç şirketi hedef almıştı. Geçtiğimiz yıllarda geliştirdiği uygun fiyatlı modellerle ön plana çıkan DeepSeek, bunların başında yer almıştı. Şirketin daha önceki iddiasına göre DeepSeek'in yanı sıra Minimax ve Moonshot AI şirketler de 20 bini aşkın sahte hesap ile sayısız istem gönderdi ve damıtma işlemi gerçekleştirdi.
Damıtma Yöntemi, Etik İhlaline Neden Olur mu?
Yapay zeka alanında damıtma yöntemi esasında şirketlerin küçük bir ekiple kısa süre içinde uygun maliyete model geliştirmesine olanak tanıyor. Bu süreçte hedef alınan yapay zeka modeli öğretmen, yeni geliştirilen model ise öğrenci gibi düşünülebilir. Fakat bu sürecin okullardaki gibi yıllara yayılan bir öğrenme süreci olarak görmemek gerekiyor. Öyle ki veri toplama süreci aşırı hızlı şekilde gerçekleşiyor.
Aslına bakılacak olursa teknoloji devleri şu an zaten internette herkese açık bilgileri kullanarak sürekli olarak bu tür işlemlerde bulunuyor. Ama Alibaba gibi şirketlere yöneltilen suçlamanın farkı, izin alınmaması. Damıtma yöntemi, herkese açık bilgiler kullanıldığı sürece etik ihlaline neden olmaz fakat izin verilmemesine rağmen başka bir yapay zeka modelinden veri toplanması, ciddi bir etik ihlal sebebi olarak öne çıkar.
Tabii, yasal zeminde değerlendirmek gerekirse "bu yöntem mutlaka yasal ihlalle sonuçlanır" gibi bir ifade kullanmak mümkün değil. Çünkü bu yapay zeka modelleri büyük bir çoğunlukla herkese açık bilgiler kullanıyor. Şu an bu modellerin ürettiği çıktılar yani size verdiği yanıtların telif hakkına tabi olup olmadığı gibi konularda hâlâ boşluklar var. Evet, etik açıdan uygun bulunmayabilir ama bu konu ile ilgili henüz geniş çaplı olarak hayata geçirilmiş düzenlemelerden bahsetmek mümkün değil.
Editörün Yorumu
Alibaba'nın Anthropic'in modellerini damıtma yoluyla kopyaladığı henüz kesinleşmedi. O yüzden Alibaba hakkında herhangi bir yorumda bulunmak şimdilik doğru olmaz. Yine de bu durumu Alibaba ve Anthropic özelinde değil de daha genel perspektifte ele alabiliriz. Bilindiği üzere yapay zeka şirketleri, bugün bir model geliştirmek için çok yüksek miktarda harcama yapıyor.
Başka bir şirketin çok yüksek bir maliyeti olan yapay zeka modeli kullanarak epey uygun bir maliyete kendi modelini elde etmesi elbette kabul edilebilecek bir durum değil. Tabii ki yasal açıdan bir tarafa suçlama yöneltmek çok mümkün değil. Daha önce de belirttiğim gibi yapay zeka çıktılarının gerçekte kime ait olduğu sorusu hâlâ belirsizliğini koruyor. Ama etik açıdan çok da doğru bir yöntem olduğu söylenemez.