Uzun bir zamandan beri üzerinde çalışılan sosyal medya düzenlemesi, TBMM'den (Türkiye Büyük Millet Meclisi) geçti. Bununla birlikte hâlihazırda Türkiye'de faaliyet yürüten sosyal medya platformları için bağlı kalmaları gereken yeni kurallar geldi. Bunların başında ise belirli yaş altına sosyal medya kullanımını engellemek yer alıyor.
Türkiye'de Kaç Yaş Altı Sosyal Medya Kullanamayacak?
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre meclisten geçen yasal düzenleme teklifi, sosyal medya platformlarının Türkiye'deki 15 yaş altındaki çocukların platformlarını kullanmalarını engellemesini zorunlu kılıyor. Bunun için gerekli güvenlik önlemlerini devreye alma sorumluluğu tamamen ilgili platformların arkasındaki şirketlere ait. 15 yaşın üzerinde olup reşit olmayan çocuklar için de yapılması şart koşulan birkaç düzenleme bulunuyor.
Şu an Türkiye'de hizmet sunan Instagram, Facebook, X (eski adıyla Twitter) ve benzeri platformların 15 yaşın üzerinde olan çocuklar için özel ve güvenli bir alan oluşturması gerekecek. Bunun için gelişmiş filtrelemelerin devreye alınması gerekecek. Yani yetişkin kullanıcının karşısına çıkacak olan gönderiler ile onların göreceği şeyler aynı olmayacak. Bu konuda daha seçici olan algoritmalar devreye girecek.
Sosyal Medya Şirketleri, Ebeveynlere Hangi Özellikleri Sunacak?
Düzenleme kapsamında sosyal medya şirketlerinden ayrıca ebeveynlere gerekli kontrol imkânlarını sunması bekleniyor. Bunların içinde ise uygulama kullanım süresi ve kısıtlama, uygulama içi satın alma ve benzeri işlemler için onaylama şartı, hesap ayarlarının ebeveynler tarafından kontrol edilmesi gibi özellikler yer alıyor.
Aslına bakılacak olursa bunların pek çoğunu şu an Avrupa'daki yasal düzenlemeler dolayısıyla WhatsApp, Facebook ve Instagram gibi platformların çatı şirketi Meta da dahil olmak üzere pek çok şirket sunuyor. Yani bu konuda en azından birçok platformun ekstra adım atmasına gerek olmayacağını söylemek mümkün.
Sosyal Medya Reklamlarına Karşı Hangi Önlemler Alınacak?
Yeni düzenleme, sosyal medya platformlarında yayınlanan reklamlara yönelik de birkaç madde içeriyor. Buna göre platformlar, kullanıcıları kandırma ve aldatma amacı güden herhangi bir reklamı barındıramayacak. Tüm platformlar, bunları engellemekle yükümlü olacak. Böylece platformlardaki reklamların Türk kullanıcıları olumsuz etkilememesi amaçlanıyor.
Sosyal Medya Şirketleri Kurallara Uymazsa Ne Olacak?
İster TikTok ister Instagram ister başka bir platform olsun, bu yeni düzenlemeye uymazsa BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) kademeli ceza uygulama imkânına sahip olacak. İlk kural ihlalinde idari para cezası verilecek. Para cezasından sonraki 30 gün içinde eğer kurala uyulmazsa Türkiye'deki şirketler o platforma reklam veremeyecek.
Reklam yasağının üzerinden 3 ay geçtikten sonra platformun hâlâ kurallara uymadığı tespit edilirse bant genişliği yüzde 50 oranında daraltılacak. Platform eğer ısrarla herhangi bir düzenleme yoluna gitmezse bant genişliği yüzde 90'a kadar daraltılacak. Bu da ilgili platformun neredeyse tamamen kullanılamaz hâle geleceğine işaret ediyor.
Sosyal Medya Düzenlemesi Ne Zaman Geçerli Olacak?
Sosyal medya için düzenleme teklifi her ne kadar meclisten geçmiş olsa da hemen geçerli hâle gelmedi. Sosyal medya platformlarının önce kendilerini yeni kurallara tanıması için yasanın yayınlanmasından sonra 6 aylık bir süre verilecek. Bu süre zarfında her platformun hızlı bir şekilde yeni kurallara uyduğunu gösteren adımlar atması gerekecek.
Editörün Yorumu
Aslına bakacak olursanız sosyal medya platformlarına yönelik düzenlemeler sadece Türkiye'ye özgü değil. Son birkaç yıl içinde dünya genelinde "çocukları dijital ortamda korumak" adına pek çok ülke tarafından benzer adımlar atıldı. Sosyal medyada siber zorbalık uygulamaları, küçük yaştaki kullanıcıların psikolojileri üzerinde sosyal medyanın olumsuz etkileri ve benzeri sebeplerle birçok ülkede belirli yaş altına sosyal medya engellendi.
Gerekçeleri göz önüne aldığımızda mantıklı bir karar gibi görünüyor. Öte yandan ebeveynlere gerekli olan tüm kontrollerin sağlanacak olması da çocukların dijital ortamda güvende kalması açısından önemli bir gelişme. Şu an birçok platform zaten buna uygun davransa da diğer platformlar da bu konudaki eksiklerini kısa süre içinde tamamlayacaktır. Bu arada yanıltıcı reklam konusuna odaklanılmasının da sosyal medya kullanıcılarının gizlilik ve güvenliği için önemli olduğunu düşünüyorum.