Roblox, TikTok ve Snapchat Norveç'te 16 Yaş Altına Yasaklanabilir: YouTube da Listeye Girebilir

Norveç hükümeti sosyal medya için hazırladığı 16 yaş sınırı tasarısını çocuklara zarar verebilecek platformlara odaklayacak biçimde değiştirdi. Hükümetin 19 Ekim 2026'daki duyurusu TikTok, Roblox ve Snapchat'i bugünkü tasarımlarıyla kapsamın içinde sayıyor. Sınır doğum gününe değil takvim yılına bağlı: çocuklar 16 yaşına girecekleri yılın 1 Ocak'ında erişim kazanacak. Oyunlara ve mesajlaşma servislerine önceki taslakta tanınan genel muafiyet de kalkıyor.

Norveç'in Yaş Sınırı Tasarısında Ne Değişti?

Çocuk ve Aile Bakanlığı ile Dijitalleşme ve Kamu Yönetimi Bakanlığı, ortak duyuruyla tasarıya "zararlı platformları hedefleme" koşulunu ekledi. Önceki taslak, okulla iletişimde kullanılan mesajlaşma uygulamalarını ve çocuklar için önemli sayılan zararsız oyunları dışarıda bırakmak için bu 2 gruba genel muafiyet tanıyordu. Risk koşulu sayesinde muafiyete gerek kalmıyor: zararlı bulunan oyunlar ve mesajlaşma servisleri sınırın içine girerken zararsız bulunanlar 16 yaş altına açık kalacak.

Tasarıya göre zararlı platform, yapısı, özellikleri ya da içeriğiyle çocukların duygusal, bilişsel ya da sağlık açısından gelişimi veya güvenliği için risk taşıyan sosyal medya hizmeti. Hükümet bu değişikliğin yasayı daraltmadığını, tersine daha fazla zararlı platformu kapsama alacağını savunuyor. Çocuk ve Aile Bakanı Lene Vågslid de duyuruda "Çocukların güvenliği önce gelmeli" dedi.

Vågslid'e göre yasa, çocukların sosyal medyada karşılaştığı risklerin bütün yelpazesini yakalamalı: "Bu, zararlı içerikle karşılaşmaktan ve bağımlılık yaratan özelliklerden yasa dışı pazarlamaya ve yabancılardan gelen istenmeyen temasa kadar her şeyi kapsıyor." Hükümet tasarıyı yıl sonuna kadar Norveç meclisi Storting'e sunacak. 2025'te 15 yaş sınırıyla istişareye açılan ilk taslağa 8 binden fazla görüş gelmiş, hükümet 24 Nisan 2026'da sınırı 16'ya çıkarmıştı.

TikTok, Roblox ve Snapchat Neden Kapsamda?

Resmi duyuruda adı geçen platformlar TikTok, Roblox ve Snapchat. Bakanlık listenin bunlarla sınırlı olmadığını ve yasanın birçok platformu etkileyeceğini belirtiyor. Hükümet bu 3 platformun yasaya "bugün tasarlandıkları biçimiyle" gireceği görüşünde olduğunu yazıyor ve değerlendirmelerin teknoloji değiştikçe güncelleneceğini ekliyor.

Vågslid, NRK'ya (Norveç Yayın Kurumu) verdiği röportajda Snapchat'in bir mesajlaşma servisi sayılıp muaf tutulmaması gerektiğini söyledi. Bakana göre bazı oyun platformları da oyun görünümünün arkasında algoritma yönetimi ve çocuklara yönelik yasa dışı pazarlama barındırıyor.

Bakan aynı röportajda YouTube'un da sınırın kapsamına girebileceğini söyledi. Ancak platformun adı resmi duyuruda geçmiyor. Vågslid, 16 yaş altındakilerin dijital olarak iletişim kurmaya devam edebileceğini söyledi ama hangi platformların serbest kalacağını açıklamadı.

Reuters'ın 19 Ekim 2026 tarihli haberine göre bakanlık, başka hangi uygulamaların etkileneceği sorusuna ilk etapta yanıt vermedi. Snap, Roblox ve TikTok'un sahibi ByteDance da yorum talebini ilk etapta yanıtlamadı. Listede adı geçen Roblox, Ocak 2026'dan beri sohbetlere yaş sınırı getiren ve yüz tabanlı yaş tahmini de içeren bir kontrol uyguluyor.

Yaş Doğrulaması Nasıl Yapılacak?

Norveç'teki sınır doğum gününü değil takvim yılını esas alıyor: çocuklar 16 yaşına girecekleri yılın ilk gününde erişim kazanıyor. Bu kural, aynı sınıftaki çocukların aynı gün sosyal medyaya girebilmesini sağlıyor. Yaş doğrulamasının sorumluluğunu taşıyan şirketler yöntemi kendileri seçecek. Hükümet ise çözümün gizliliği koruması ve AB'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü'ne (GDPR) uyması şartını koyuyor.

Hükümetin 8 Mayıs 2026'da yayımladığı duyuru, doğrulamayı bağımsız üçüncü tarafların yapacağını ve platformun kullanıcının kimliğini değil, sınırın altında mı üstünde mi olduğunu öğreneceğini yazıyordu. Norveç Veri Koruma Kurumu Datatilsynet, doğrulamanın şirketlere bırakılmasına ilke olarak karşı çıkıyor ve bazı çözümlerin gereğinden fazla veri topladığını savunuyor.

Hükümet yaş sınırının denetimini AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) mekanizmalarına bağlıyor. Avrupa Ekonomik Alanı üyesi Norveç, DSA'yı ayrı bir dijital hizmetler yasasıyla uygulayacak. Dijitalleşme ve Kamu Yönetimi Bakanı Torgeir Micaelsen duyuruda "Şirketler gerçekten işe yarayan bir yaş doğrulaması sağlamalı ve yasaya ilk günden uymalarını bekliyoruz" dedi. DSA, kurallara uymayan platformlara küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar ceza öngörüyor. Hükümet Norveç'e özgü bir ceza tutarı açıklamadı.

Yasa Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Hükümetin duyurusunda yürürlük tarihi yok. Norveç haber ajansı NTB yasanın planlandığı gibi 2027'de geleceğini yazarken Dagbladet yürürlük tarihinin belirlenmediğini aktarıyor.

Norveç'in Modeli Türkiye ve Diğer Ülkelerden Nasıl Ayrılıyor?

Avustralya 16 yaş sınırını Aralık 2025'ten beri uyguluyor. Fransa'da ise Anayasa Konseyi 14 Ağustos 2026'da 15 yaş yasağını getiren maddeyi iptal etti. Konsey, yasağın her hizmetin riskine bakmadan 15 yaş altındaki herkesi kapsamasını orantısız buldu. Danimarka'nın 15 yaş taslağının istişare süresi 5 Ekim 2026'da doldu. Tasarının 2027'nin başında meclise gitmesi ve 1 Temmuz 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor. Norveç ise listeyi platform türünden değil tasarım riskinden yola çıkarak kuruyor. Bu yaklaşım, Fransız Anayasa Konseyi'nin itiraz ettiği ayrımsız yasak sorununa da bir yanıt niteliğinde.

Türkiye'de 15 yaş sınırının yaş doğrulama yönetmeliği 1 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor. Sosyal ağlar yeni hesaplarda yaşı e-Devlet üzerinden doğrulayacak. Mevcut kullanıcıların doğrulama için 31 Mart 2027'ye kadar süresi var. 15 yaşın altında olduğu tespit edilen hesaplar kapatılacak.

 İki ülke arasındaki asıl fark doğrulama altyapısında: Türkiye yaşı e-Devlet üzerinden doğrularken Norveç yöntemi şirketlere bırakıyor ve bağımsız üçüncü tarafların kullanılmasını şart koşuyor. Ağustos 2024'te erişime kapatılan Roblox, engel sürerken Türkiye'de 15 yaş altındakilere hesap açma ve giriş izni vermemeye de başlamıştı.

Editörün Yorumu

Kapsamı türün değil tasarımın belirlemesi, şirketleri Norveçli gençlere özel, daha sade sürümler hazırlamaya yöneltebilir. Roblox yabancılarla sohbeti, Snapchat de alışkanlık yaratan akışları 16 yaş altında kapatırsa listeden düşebilir. Türkiye'nin 15-17 yaş arasına ayrı, kısıtlı hizmet öngören kuralı da benzer bir sonucu hedefliyor. Fakat bana göre her uygulamanın farklı bir kontrol ekranı açması, birden çok hesabı olan çocukların ebeveynlerini yorar.