Yapay Zeka Nedir? Yapay Zeka Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey!

Yapay Zeka Nedir? Yapay Zeka Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey!
İrem Sayın
İrem Sayın - | teknoloji
YORUM YAZ

Yapay zeka yani AI (artificial intelligence), en kısa açıklamasıyla, makinelerin karmaşık problemlere insanlar gibi çözümler üretmesini sağlayan son dönemin en popüler teknolojisi olarak tanımlanabilir. İlk Amerikalı bilgisayar bilimcisi John McCarthy tarafından, 1956 yılında Dartmouth Konferansı'nda ismi ortaya atılan bu disiplin, bugün robotik süreç otomasyonundan gerçek robotiklere kadar her şeyi kapsayan bir terim olarak kullanılıyor.

Kimilerince Dünya’nın sonunu getireceğine inanılsa da, yapay zeka bugün Dünya’da pek çok alanda yaygın olarak kullanılıyor. Yapay zekanın ne olmadığına daha önce değinmiştik. Bu yazımızdaysa bugünün ve geleceğin teknolojisini daha geniş bir yelpazeden sizlerle paylaşmaya çalışacağım.

Yapay Zeka Türleri

Yapay zeka, temelde zayıf (dar) ve güçlü (genel) olmak üzere iki sınıfta incelenebilir. Belirli bir görev için tasarlan zayıf yapay zekalar, en basit örnekle Siri gibi, kısa komutlarla çalışan yazılımlarla açıklanabilir.

Güçlü yapay zeka tanımı ise genelleştirilmiş insan bilişsel yeteneklerine sahiptir ve kısaca bilinmeyen bir görev sunulduğunda da çözüm üretmek için yeterli zekaya sahiptir. 1950'de matematikçi Alan Turing tarafından geliştirilen Turing Testi, yöntemin tartışmalı olmasına rağmen bir bilgisayarın insan gibi düşünebileceğini belirlemek için kullanılıyor. Bu testi geçen yapay zekalar yaygınlaştığında insanlığın korkmaya başlaması gerektiğini savunan bilim insanlarına ithafen, testi gerçekleştirecek Türk bilim insanlarını öneririm. Sonuçta “Şişt sen hiç abızıttın mı?” sorusuna yanıt veren robottan şahsen ben de korkarım.

Şaka bir yana, öğrenme, öğrenileni kullanma ve öğrenilenlerden yeni çözüm yolları üretebilme kapasitesi olarak tanımlanan zekanın yapayı da kendi içinde sınıflara ayrılıyor. Michigan State Üniversitesi'ndeki bütünleşik biyoloji ve bilgisayar bilimi ve mühendislerinden bir yardım profesörü olan Arend Hintze’e göre AI’yi, 4 ana başlıkta sınıflandırabiliyoruz.

1. Reaktif Makineler

Dünyaca ünlü satranç şampiyonu Garry Kasparov’u 1997’de yenen IBM satranç programı Deep Blue, buna en güzel örnektir. Satranç tahtasındaki parçaları tespit edip tahminlerde bulunabilen yapay zekanın hafızası yoktur ve geçmiş deneyimleri gelecekteki etkinlikler için kullanamaz. Kendi ve rakibinin olası hareketleri analiz edebilen ve en stratejik hareketi seçebilen Deep Blue, bir oyuncuya verilen 3 dakikalık süre içerisinde ortalama 540 hamle hesaplayabiliyor.

Geçtiğimiz yıl, Google’in AlphaGo adlı sinir ağı ve takviyeli öğrenme (reinforcement learning) içeren yapay zekalı Go oyunu uygulaması da dünyanın en iyi oyuncuları arasında yer alan Lee Sadol’u yenmeyi başardı.

2. Sınırlı Bellek

Gelecekteki kararları bildirmek için geçmiş deneyimlerini kullanabilen bu yapay zeka türü, yaygın olarak özel araçlarda kullanılıyor. Şeritleri değiştirebilen bu araçlar, doğru kararlar vermek için hafızasında tuttuğu sınırlı bilgiyi kullanabiliyor. Dijital asistanlar gibi sınırlı bellek sahibi yapay zekalar, bir kaç adımlı konuşmaları akıllarında tutabilseler de bizlerle, saatlerce muhabbet edebilme yetisine sahip değiller.

3. Zihin Teorisi

İnsanların aldığı kararları ve verdikleri tepkileri anlayabilen bu yapay zeka teknolojisi, sosyal olarak iletişime geçebiliyor. Henüz mevcut olmayan bu AI türüne Star Wars filminden R2-D2 robotu örnek verilebilir

4. Benlik Farkındalığı

Bu kategoride AI sistemleri kendine özgü bir duygusu vardır, bilinçlidir. Kendini bilen makineler mevcut durumlarını anlar ve bilgileri diğerlerinin ne hissettiğini anlamak için kullanabilirler. Benlik farkındalığı olan yapay zekaya örnek olarak Ex Machina filminden Eva verilebilir.

Günümüzde kullanılan yapay zeka uygulamalarına örnekler:

Endüstride en yaygın kullanılan yapay zeka örneği olan otomasyon kısaca, bir işlemi otomatik olarak yapma sürecidir. Robotik süreç otomasyonu, normalde insanlar tarafından gerçekleştirilen yüksek hacimli, tekrarlanabilir görevleri gerçekleştirmek üzere programlanabilir.

Makine öğrenimi, bir bilgisayarın programlamadan hareket etmesini sağlayan bir bilimdir. Derin öğrenme, çok basit terimlerle, tahmini analitik otomasyon olarak düşünülebilen, makine öğrenmesinin bir alt kümesidir. Üç tür makine öğrenme algoritması vardır. Bunlar, denetimli öğrenme, denetlenmeyen öğrenme ve AI sistemine geri bildirim verebilen takviye öğrenimi.

Bir diğer yapay zeka uygulaması olan makine görüşü, başka bir deyişle yapay görme, görsel bilgileri yakalar ve analiz eder. Genellikle insan gözüyle karşılaştırılır, ancak makine görme biyolojiye bağlı değildir ve duvarların ardını görebilecek şekilde programlanabilir. Bu tür teknolojiler, imza tanımlamadan medikal görüntü analizine kadar çok çeşitli uygulamalarda kullanılır.

Doğal dil işleme (NLP), bir bilgisayar programı vasıtasıyla insan dilinin ve bilgisayar dilinin işlenmesidir. NLP'nin eski ve en iyi bilinen örneklerinden biri, e-postanın konu satırına ve metnine bakıp önemsiz olup olmadığına karar veren spam algılama yöntemidir. Yine metin çeviri, duygu analizi ve konuşma tanıma gibi örnekler de NLP içerisinde örneklendirilebilir.

AI’nin en çok üzerinde durduğu bir diğer örnekse hepinizin bildiği robotlar. Robotların tasarımı ve üretimi üzerine yoğunlaşan bir mühendislik alanı dahi mevcut. İnsanlar tarafından sürekli yerine getirilmesi veya gerçekleştirilmesi zor olan görevleri yapmak için sıklıkla kullanılan robotlar, otomobil üretimi için montaj hatlarında veya uzayda büyük nesneleri taşımak için NASA tarafından kullanılıyor. Tabi robot denildiğinde aklımızda canlanan daha insansı makineler olsa da alanı çok geniş olan bu teknoloji, alanı büyüklü küçüklü birçok makineyi içerisinde barındırıyor.

Yapay Zekanın Kullanım Alanları

Sağlık alanı en yaygın yapay zekanın kullanım alanlarından biri. Hasta sonuçlarını iyileştirmek ve maliyetleri düşürmek için kullanılan AI teknolojileri, insanlara göre daha iyi ve daha hızlı teşhis yapmak için geliştiriliyor.

İş dünyası, yapay zekanın çokça kullanıldığı alanlardan bir diğeri. Otomasyon, makine öğrenimi ve robotlar, iş dünyasının neredeyse her alanında kullanılıyor. Hatta tüm Dünya’nın yönünü çizdiği Endüstri 4.0 ile birlikte, bu teknolojiler görmezden gelinemeyecek derecede önem kazanıyor.

Yapay zekanın ön plana çıktığı bir diğer alan ise eğitim. Öğrencilere eğitimi daha erişebilir halde sunmak, öğretmenlere daha fazla zaman kazandırmak ve öğrencilerin takibinde ek destek sağlamada kullanılıyor.

Veri sayısının çok fazla olduğu finans alanı da bir başka yapay zeka alanı. Mint veya Turbo Tax gibi kişisel finans uygulamalarına uygulanan AI, finans kurumlarını desteklemektedir. Bu gibi uygulamalar, kişisel verileri toplayarak mali tavsiyelerde bulunabiliyor. Bugün yazılım, Wall Street'te ticaretin büyük bölümünü gerçekleştiriyor.

Hukuk alanında yasalar ve belgelerin eşleştirilmesinde harcanan süreyi düşürmek için kullanılan yapay zeka teknolojileri, zamanın daha iyi kullanılmasını ve verimi artırmada katkı sağlıyor.

Son olarak üretim alanı, yazıda da sıkça dile getirdiğimiz üzere; yapay zekanın en çok kullanıldığı alanlar arasında başlarda yer alıyor. İnsan gücünün yetmediği, tekrarlanan ve otomatik gerçekleştirilebilen işlerde sıkça başvurulan otomasyon ve robot teknolojileri, gelecekte üretimin başrolü olmaya hazırlanıyor.

Son olarak toparlamak gerekirse yapay zeka, Dünya’nın sonunu getirecek mi bilemesek de geleceğinin merkezinde büyük bir yeri olduğunu açıkça görebiliyoruz.

Yapay Zekadan Korkmalı mıyız?

Yapay Zeka Profesyonel Yazarlığı Nasıl Etkileyecek?

YORUMLAR