Otonom Sürüşteki Otomobiller Camgöbeği Işık Yakabilecek: ABD Yeni Standart Önerdi

ABD'de otomobil güvenliğinden sorumlu kurum NHTSA, otomatik sürüş sistemiyle giden otomobillerin dışarıya camgöbeği ışık vermesini sağlayacak bir lambayı standartlara eklemeyi önerdi. Lamba zorunlu olmayacak, takıp takmamaya üretici karar verecek. Öneri 26 Ekim 2026'da ABD'nin resmi yayın organı Federal Register'da yayımlandı. Yorum süresi 25 Kasım 2026'da bitiyor.

Camgöbeği Lambanın Çalışma Şekli

NHTSA'nın önerisi, ABD'nin aydınlatma standardı FMVSS No. 108'e "otomatik sürüş sistemi işaret lambası" adlı yeni bir lamba ekliyor. Otomobil, içerideki kimsenin yolu izlemesinin beklenmediği bir durumda gidiyorsa lamba otomatik olarak yanabiliyor. Birinin yolu izlemesi gerektiği anda ise kendiliğinden sönmek zorunda. Bütün lambalar birlikte açılıp kapanıyor ve açık kaldıkları sürece yanıp sönmeden sabit ışık veriyor.

Kurum, otomatik sürüş sistemi olan her otomobile bu lambanın takılmasını şart koşmuyor. Lambayı kullanıp kullanmamak üreticinin kararı. Otomatik sürüş işlevi olmayan otomobillere ise bu lamba takılamayacak. NHTSA, lamba isteğe bağlı olduğu için üreticilere ek bir maliyet öngörmüyor. Güvenliğe katkısını ise rakamla tahmin edemediğini yazıyor.

Öneriye göre otomobilin önünde, iki yanında ve arkasında birer ya da ikişer lamba bulunacak. Toplam lamba sayısı en az 4, en fazla 8 olacak. Tek lamba kullanan üretici onu önde ve arkada orta eksene yerleştirecek. İki lamba kullanılırsa ikisi aynı yükseklikte ve simetrik olacak. Lambaların yerden yüksekliği en az 15 inç, yani 38,1 cm olacak.

Lambanın rengi, Otomotiv Mühendisleri Derneği'nin (SAE) J578 standardında mavi-yeşil olarak tanımlanan camgöbeği. NHTSA'ya göre kırmızı, sarı-turuncu ya da beyaz gibi otomobillerde zaten kullanılan renkler lambanın anlamını belirsizleştirirdi. Kurum camgöbeğini seçmesinin bir nedeninin de polis ışıklarındaki maviden ayırt edilebilmesi olduğunu belirtiyor. Üretici bu lambayı gündüz farı dahil başka hiçbir lamba ya da reflektörle birleştiremeyecek.

Lambayı Kullanabilecek Otomobiller

NHTSA, önerisinde SAE'nin otomasyon seviyelerini numarayla anmıyor. Lambayı, içindeki kimsenin yolu izlemesinin beklenmediği otomobiller için tanımlıyor. Bu tanım, sürücünün yolu izlemek zorunda olmadığı SAE Seviye 3 ve üstüne denk geliyor. Tesla FSD (Supervised) gibi sürücünün sürekli dikkat etmesini gerektiren Seviye 2 sistemler ise bu tanımın dışında kalıyor. Bu eşleştirme NHTSA'ya değil, belgedeki tanıma dayanan bir yorum.

Aynı belge, direksiyonu ve pedalı olmayan, yalnızca otomatik sürüş sistemiyle giden otomobiller için de değişiklikler getiriyor. Bu otomobillerde elle kullanılan sinyal, dörtlü flaşör ve uzun-kısa far kumandası şartları sınırlanıyor. Kurum Haziran 2026'da da sürücüsüz otomobillerde fren pedalı zorunluluğunu kaldırmayı önermişti. Tesla'nın Şubat 2026'da üretimine başladığı direksiyonsuz Cybercab de bu sınıftaki modellerden biri.

NHTSA Başkanı Jonathan Morrison, güvenlik standartlarının teknolojideki gelişmelere ayak uydurması gerektiğini söyledi. Morrison'a göre bu öneriler, elle kumandası olmayan otomobiller için gereksiz yükleri ortadan kaldırıyor. Kurum yorum döneminde birkaç konuda görüş bekliyor: lambanın yayalara hareket niyetini bildirmek için yanıp sönüp sönmemesi, renk seçimi, başka lambalarla birleştirme yasağı ve sürücünün lambayı elle açıp kapatabilmesi. Nihai kuralın ne zaman çıkacağı belli değil.

Mercedes'in Turkuaz Lamba Deneyimi

Mercedes-Benz, 20 Aralık 2023'te Kaliforniya ve Nevada'dan turkuaz renkli otomatik sürüş işaret lambası için izin alan ilk üretici olduğunu duyurmuştu. Şirketin turkuaz dediği renk, NHTSA'nın camgöbeği dediği mavi-yeşil renk ailesine giriyor. Nevada'daki izin, DRIVE PILOT sistemli 2026 model yılı EQS ve S-Serisi üretim otomobillerini kapsıyordu. NHTSA'nın belgesine göre Mercedes, 2023-2025 arasında Kaliforniya'da 5 otomobille 2 yıllık bir yol testi yaptı.

Ancak Mercedes, Ocak 2026'da Seviye 3 sistemi DRIVE PILOT'un yaygınlaştırılmasını durdurdu. electrive ve InsideEVs'e göre sistem makyajlı S-Serisi'nde sunulmayacak. Onun yerine Seviye 2++ olarak tanımlanan MB.Drive Assist Pro gelecek. InsideEVs'in aktardığına göre DRIVE PILOT, ABD'de Kaliforniya ve Nevada'nın belirli otoyollarında, gündüz, iyi havada ve saatte en fazla 40 mil (yaklaşık 64 km) hızla çalışıyordu.

Çin, Avrupa ve Türkiye'deki Durum

Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT), 20 Ekim 2026'da aydınlatma standardı GB 4785'in yeni sürümü olan zorunlu ulusal standart taslağını görüşe açtı. Taslak, Seviye 3 ve üstü otomatik sürüş sistemleri için önde, arkada ve yanlarda isteğe bağlı turkuaz, yani mavi-yeşil bir işaret lambası öngörüyor. Lamba, sistem devreye girince yanacak, devreden çıkınca sönecek ve elle kumanda edilemeyecek. Seviye 3 ve üstü sistemi olmayan otomobillere bu lamba takılamayacak.

Çin taslağı için önerilen yürürlük tarihi 1 Ocak 2028. Taslağa yorum süresi ise 19 Aralık 2026'da bitiyor. Avrupa'da konu, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu'nun (UNECE) çalışma gruplarında taslak aşamasında. NHTSA'nın belgesine göre UNECE'nin aydınlatma çalışma grubu, ortak bir standart için SAE ve Mercedes-Benz ile birlikte çalışan bir görev gücü kurdu.

Türkiye'de camgöbeği ya da turkuaz işaret lambasıyla ilgili bir düzenleme açıklanmadı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın AB düzenlemesinden uyarladığı tam otonom otomobillerin tip onayına ilişkin yönetmelik ise 1 Aralık 2024'te Resmi Gazete'de yayımlanmıştı.

Editörün Yorumu

ABD ile Çin'in birkaç gün arayla aynı renkte buluşması, camgöbeğinin otomatik sürüşün ortak işareti olacağına dair güçlü bir sinyal. Türkiye'de ise belirleyici olanın Avrupa'nın UNECE'de vereceği karar olacağını düşünüyorum. Öte yandan bu fikri yollara taşıyan Mercedes, Seviye 3 sistemini Ocak 2026'da askıya aldı. Lamba isteğe bağlı kaldığı sürece onu takacak üretici çıkmazsa standart kâğıt üzerinde kalabilir.