Teknoloji Bireyleri İşlerinden Ediyor, Ancak İşsizleri Yine Teknoloji Kurtarabilir

Teknoloji Bireyleri İşlerinden Ediyor, Ancak İşsizleri Yine Teknoloji Kurtarabilir
Kaan Ezgimen
Kaan Ezgimen - | teknoloji
YORUM YAZ

Teknolojik gelişmenin çok büyük bir hızla üretim sürecine girmesi, üretimde otomasyon dönemini başlattı ve doğal olarak emek ihticaı azaldı. İstihdam düzeyi hızla düştü, ardından teknolojik işsizlik kavramı sözlüklerimizde beliriverdi. Teknolojik işsizlik bugün yaşanmakta olan "genel işsizlik" sorununun önemli bölümünü oluşturuyor. Maalesef, üçüncü endüstri devrimi olarak nitelendirilen yüksek düzeyde otomatizasyona sahip altyapılı üretim birimleri, sadece birkaç nitelikli teknisyenle çalışabilen fabrikaların ortaya çıkmasına sebep oldular.

Otomasyon; gerek işgücü arzını ve işgücü talebini belirleyen unsurları derinden etkiledi. İşgücü talebini etkileme biçimi, üretim teknolojisindeki değişimin doğası gereği, emeğin daha az talep edilmesi şeklinde kendini gösteriyor. Bunu gelişmekte olan ülkelerin işsizlik rakamlarına bakarak da kolayca anlayabiliyoruz. 

Sorunun cevabı, sorunun kalbinde gizli!

Ancak teknolojik gelişmeler ülkelerin refah düzeyini artırırken, işsizlik rakamlarını da gelişime paralel olarak nasıl artırabiliyor? Oysa bunun böyle olmaması gerekmiyor mu? Otomasyon teknolojileri kendi bünyesinde yeni istihdam kaynakları yaratamıyor mu? Soruları kafanızda uçuşuyor biliyorum, ancak bu tek bir şatla mümkün olabiliyor. Gelişen teknolojik üretim bir taraftan da eğitim ile dengelenmezse, kitleler hızla işsiz kalmaya devam ediyorlar. Nasıl mı? Şöyle; özellikle sanayileşmiş toplumlarda eğitim, insan kaynağının ya da işgücünün toplumsal gereksinimler çerçevesinde etkin olarak hazırlanması şeklinde değerlendirilmezse çöküş başlıyor. Eğitim bir yandan toplumsal anlamda yeniden üretimi, diğer yandan da bireylerin çeşitli rol ve beceriler kazanmasını, dönüştürmesini sağladığı için olmazsa olmaz bir görev üstleniyor.

Şöyle bir gelişmiş ülkelere bakın Güney Kore, Japonya hatta Kuzey Avrupa ülkelerinin hemen hepsi; teknoloji ve bilginin toplumun her alanında etkin bir biçimde dağılımını sağlayan ülkeler haline gelmişler ve buna doğru orantılı olarak yeni istihdam alanları yaratabilmekte hiç sıkıntı çekmeyen ekonomilerdir. Kısaca; Üretim ve bilgi teknolojisinde sağlanan gelişmeler bu sistemlerle doğru orantılı olarak üretim koşullarını, çalışma koşullarını, üretim anlayışını ve organizasyon yapısını da etkiliyorlar. Bunun sonucu olarak yepyeni istihdam alanları açabiliyorlar. Bundan dolayı IT yönetim kademeleri, üretim makineleri tasarımı, endüstriyel mühendislıik, teknolojik maliyet analizi gibi birçk yeni meslekler doğabiliyor.

Bilgi çağı endüstirileri

Teknolojik değişmeler çalışma yaşamını etkiliyor ve biçimlendiriyor. Bilgi ve teknolojinin her alana girmesiyle birlikte istihdam alanında da yapısal dönüşümler görülmeye başlanıyor. Gelişmiş ülkelerde istihdam alanında hizmet ve bilgi sektörünün payı giderek artıyor. İşgücüne bilgi ve beceri kazandırılması, önemli bir role sahip olan eğitimin, ekonomik gelişmelere katkısını da son derece önemli kılıyor.

Özellikle gelişmekte olan ülkelerde teknolojik gelişmelere uyum sağlamak, gelişmiş ülkelere göre daha zor oluyor. Yeterli altyapı ve nitelikli işgücüne sahip olamama gelişmekte olan ülkelerde ucuz işgücü kullanımının yoğun olmasına yol açıyor. Diğer yandan, da ileri teknolojinin kullanılabilmesi açısından nitelikli işgücüne duyulan gereksinim artıyor. İşgücünün yeni istihdam alanlarına uyum sağlaması açısından geliştirilecek politikaların, eğitim politikalarıyla birlikte ele alınması gerekiyor.

Çünkü, bu politikalar teknolojik değişimleri hızla analiz ederek nereler nasıl istihdamlar uygulanabileceğini belirleyecek uzmanlara ihtiyaç duyuyorlar.

Türkiye'de durum ne?

Ülkemizde eğitim ve istihdam arası ilişkiye baktığımızda, eğitim sistemimizin örgün eğitim ağırlıklı olduğunu, potansiyel istihdamın eğitim kurumlarından mezunların edindikleri bilgi beceri ve tutumların piyasanın talep ettiği özelliklerden çok farklı olduğunu üzülerek görebiliyoruz.  Bu durum eğitim ve istihdam arasında kopukluk olduğunu gözümüze sok soka gösteriyor. Oysa yukarıda gelişmiş ülkelerden verdiğimiz kavramsal örneğe bakarak, dünyada artık işgücü piyasası ile eğitim kurumları arasında sıkı bir ilişki olduğunu açık ve net bir şekilde görebiliyoruz. Teknolojik değişmeye bağlı olarak ortaya çıkan kurumsal ve örgütsel değişmeler, işgücünün ve işverenlerin nasıl bir işgücüne sahip olmaları gerektiğini anlayabilmeleri açısından eğitim düzeyinin teknolojik ilerlemelerle paralel gidebiliyor olmasını işaret ediyor.

Otomasyon altyapısını kendi geliştirmeyen ülkeler, otomasyon eğitimini de dışarıdan alıyorlar. Kendileri eğitim konusunda hiçbir gayret sarf etmiyorlar. Mesleki ve teknik eğitim programlarının da geliştirilmesi gerektiği konusunda tam olarak bilinçlenmiş değiller.

Otomasyonla değişime giden fabrikalarda ilk ve orta öğretim mezunlarının işsiz kalabilme olasılığı oldukça yüksektir. Teknik her hangi eğitim verilmeden doğrudan ekarte edilirler. Mesleki eğitim yoluyla işgücünün nitelikli hale getirilmemesi ve gelişen teknolojiyle uyumlu yeni eğitim programlarının oluşturulmasının bu sonuçlarda önemli bir payı vardır.

Sonuç

Genel olarak istihdam, teknoloji ve eğitim bir bütünlük oluşturuyor. İletişim ve bilgi teknolojisindeki hızlı gelişme istihdam alanında ve işgücünün niteliğinin de geliştirilmesinde önemli bir yere sahip. Eğitim ve öğretim toplumu bilgi toplumu olmaya hazırlayacak temel yapı taşlarının başında yer alıyor. Bu nedenle gelişmelere uyum sağlayabilecek nitelikte insan kaynağının eğitimi öncelikli olarak ele alınması gereken konuların başında geliyor. Bu şartlar bir bütün olarak değerlendirilse teknolojik gelişmeler var olan işgücünü paniğe sürüklemeyecek, gelecek nesiller içinde refah seviyesi yüksek istihdam fırsatları yaratabilecek.

Kaynaklar:

Dpt , İşgücü Piyasası Çalışma Hayatı, İstihdam ve İşsizlik Raporu, DPT yayın no 2371,

European Commission ; Informatıon Society, Official Publications (1996)

The Verge, Technology is killing jobs, and only technology can save them, Brian Heather

Gelecekte Size Çok Para Kazandıracak 6 Meslek

İnternetin Yok Etmek Üzere Olduğu 7 Meslek

YORUMLAR